UPB

HD 11 Esas: 2000/070173 Karar: 2001/070173 Tarih: 08.02.2001

v ENDÜSTRİYEL TASARIM TESCİLİ

v YENİLİK VE AYIRT EDİCİLİK ÖZELLİĞİ

v HÜKÜMSÜZLÜK İDDİASI

“Yenilik” ve “ayırtedicilik” unsurlarını taşımadığı için tasarım tescilinin hükümsüzlüğün teshiline ilişkin davada, TPE’den dava konusu endüstriyel tasarım tesciline ait dosyanın getirilmesi, tasarım tesciline esas alınan teknik ve diğer belgeler ile taraf iddia ve delilleri birlikte tartışılıp değerlendirilmeli, sonucuna göre hüküm kurulmalıdır.

(554 s. KHK m. 6,7,43)

Taraflar arasındaki davanın (İstanbul Asliye Sekizinci Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 18.7.2000 tarih ve 1999/624-2000/734 sayılı Kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için belirlenen 6.2.2001 gününde davacı avukatı ile davalı avukatı gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve dava dosyası için tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının güneş şemsiyesi için aldığı 8.4.1996 tarihli endüstriyel tasarım tescilinde yenilik ve ayırt edicilik unsurlarının bulunmadığını ileri sürerek, tasarım tescilinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerinin bulunduğu için tasarımın tescil edildiğini, ceza davası sonucunun beklenilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia ve savunmaya, toplanan delillere, bilirkişi raporuna nazaran, davalı adına tescilli endüstriyel tasarımın yerli ve yabancı şemsiye üreticileri tarafından kullanılmakta olduğu, yenilik ve ayırt edicilik vasıflarının bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, 554 sayılı KHK’nın 6 ve 7. maddelerinde belirlenen “yenilik” ve “ayırt edicilik” unsurlarını taşımadığı için, tescil edilen endüstriyel tasarım tescilinin anılan KHK.nın 43. maddesine göre hükümsüzlüğün tespitine ilişkindir.

İlgililerin bir endüstriyel tasarının tescili için başvurusu halinde tasarımların tescili için yetkili merci olan Türk Patent Enstitüsü’nün bir dosya açarak, gerek 554 sayılı KHK hükümleri ve gerekse anılan KHK. nın Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik hükümlerine göre araştırma ve inceleme yaptıktan sonra tescile karar verdiği muhakkaktır. Böyle bir davada, dava konusu endüstriyel tasarıma ait dosyanın Enstitü’den getirilmesi, tasarımın tesciline esas alınan teknik ve diğer belgeler ile taraf iddia ve delillerinin birlikte tartışılıp değerlendirilmesi zorunludur.

Bu durumda mahkemece, TPE’den dava konusu endüstriyel tasarım tesciline ait tescil dosyasının getirilmesi ve taraf iddia, savunma ve delillerin birlikte tartışılıp değerlendirilerek bir sonuca ulaşması gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı olarak hüküm tesisi doğru olmamıştır.

Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın davalı yararına (BOZULMASINA), ödediği temyiz peşin harcanın isteği halinde temyiz edene iadesine, 100.000.000 lira duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, 8.2.2001 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

2000/5975 2000/6736

MAHKEMESİ : Bursa Asliye 2. Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 3.4.2000

NO’SU : 1997/334-2000/106

DAVACI : Y. Ferit Yüksel Vekil Av: Ali Çavuşoğlu

DAVALI : Tutuşlar Tekstil Tic. Ve San. AŞ.

Vekil Av : Eliz Güney

Taraflar arasındaki davanın Bursa Asliye 2. Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 3.4.2000 tarih ve 1997/334-2000/106 sayılı kararın Yargıtay’ca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi Verda Çiçekçi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin kumaş üretimi ve pazarlama işi ile iştigal etmesi nedeniyle ürettiği ve tescil ettirdiği 1478 ve 2473 No’lu Endüstriyel Tasarımlardaki orijinal desenlerin davalı tarafından haksız olarak kullanıldığını, davalının eyleminin haksız rekabet oluşturduğunu, davalının tasarımları kalitesiz kumaşlarda kullandığını ve kalitesiz kumaşlardaki tasarımları ucuza satıp müvekkilini zarara uğrattığını, bu eylemin müvekkilinin manevi zararına da yol açtığını ileri sürerek, her iki tasarıma yapılan tecavüzün önlenmesini, maddi durumun ortadan kaldırılmasını, 8.000.000.000 TL. maddi, 1.000.000.000 TL manevi tazminat ile 6.000.000.000 TL yoksun kalınan karın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davaya konu tasarımın ayırt edici yenilik vasfı bulunmadığını, tasarımın müvekkilince taklit edildiği ve kalitesiz kumaşlara basıldığının doğru olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre, yaptırılan bilirkişi incelemesinde, davalının eyleminin 2473 No’lu tasarıma tecavüz ve haksız rekabet oluşturmadığı, 1478 No’lu tasarımın davalı tarafından haksız olarak kullanıldığının belirlenip, davacının bundan oluşan maddi zarar miktarının saptanmadığı, davacı vekilinin yerinden bilirkişi incelemesi yapılması için verilen kesin süreye karşın belirtilen gideri yatırmadığından bu yöndeki istemin reddedildiği, davalının tasarımı kötü ve uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürdüğü kanıtlanamadığından manevi tazminat isteminin yerinde görülmediği gerekçesiyle, 2473 No’lu tasarım nedeniyle açılan davanın reddine, 1478 No’lu tasarım hakkına davalının eyleminin tecavüz oluşturduğunun tesbiti ve önlenmesine, davacının diğer istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Dava, endüstriyel tasarıma tecavüzün önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davalı vekili, davaya konu tasarımların yenilik vasfı bulunmadığını ve müvekkilinin eyleminin tasarıma tecavüz oluşturmadığını savunmuştur.

554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında KHKnin 7nci maddesinde “ayırt edici nitelik” (yenilik vasfı) tanımlanmış olup, Korumanın Kapsamının Belirlenmesi başlığını taşıyan 11nci maddesinde de, bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken, 7nci maddeye uygun olarak o tasarımın belgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımların dikkate alınacağı öngörülmüştür.

Görüldüğü üzere, bir tasarımın korumadan yararlanabilmesi için ayırt edici niteliği sahip olması zorunlu koşuldur. Oysa mahkemece hükme dayanak alınan ve davalı yanca itiraza uğrayan bilirkişi raporunda dava konusu endüstriyel tasarımların ayırt edici niteliği üzerinde durulmamış ve bu konuda bir araştırma yapıldığı anlaşılmıştır. Öte yandan davacı vekili de, maddi tazminatın belirlenmesi açısından yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasını istemiştir.

Nitekim bu itirazlar üzerine mahkemece, 11.10.1999 tarihli oturumda, tarafların itirazları dikkate alınarak, iddia ve savunma değerlendirilip davacının endüstriyel tasarıma bir tecavüz olup olmadığı, varsa bundan olan maddi zararın hesaplanmak üzere dosyanın İstanbul Nöbetçi Ticaret Mahkemesi’nce gönderilmesi yönünde ara kararı verilmiş, daha sonra ara kararı gereği davacı tarafça yerine getirilmediğinden daha önceki rapor esas alınarak hüküm kurulduğu saptanmıştır.

Oysa bu halde mahkemece, davalı tarafa dava konusu endüstriyel tasarımın ayırt edici niteliği (yenilik vasfı) ve tasarıma tecavüz olup olmadığı yönünden uzman bilirkişiler aracılığıyla inceleme yaptırılabilmesi için olanak tanınması, tasarıma tecavüzün varlığı halinde davacı tarafa maddi tazminatın hesabı yönünden bilirkişi incelemesi yaptırmak üzere fırsat verilmesi ve oluşacak sonuç çerçevesinde bir arar verilmek gerekirken, yazılı şekilde noksan inceleme ile hüküm tesisi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı taraf vekillerinin bütün temyiz itirazlarının kabulü ile kararın taraflar yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 18.9.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Üye

Işıl Ulaş H. Deniz Y. Özdilek E. Güvener Y. Derme