UPB

VEKALET SÖZLEŞMESİ (AKTİ)

I. TANIMI VE UNSURLARI

Vekalet, öyle bir akittir ki vekile müvekkilinin menfaatine ve iradesine uygun bir sonuca yönelen bir iş görmeyi bir zaman kaydına tabi olmaksızın ve nispeten bağımsız olarak yapma borcunu, sonucun elde edilememesi rizikosu ona ait olmamak üzere yükler (Borçlar Kanunu m. 386/I).

Vekalet sözleşmesinin unsurları şunlardır:a)İş görme, b) İşin müvekkilin menfaatine ve iradesine uygun olarak yapılması, c)Zaman kaydına bağlı olmaksızın ve sonucun elde edilememesi rizikosunu taşımaksızın belli bir yönde iş görme, d)Başkasına ait işin görülmesi için şekle bağlı olması gerekmeyen bir sözleşme ile borç altına girilmesi.

Zorunlu olmayan veya zorunluluğu tartışmalı olan unsurlar ise şunlardır:

a)Ücret, b) Ücret sınırlamaları, c)Nispi bağımsızlık, d) Tarafların her zaman sözleşmeden cayabilmesi olanağı.

II. VEKALET SÖZLEŞMESİNİN KURULMASI VE KAPSAMI

Vekalet de diğer rızai sözleşmeler gibi icap ve kabulle kurulur.Zımni kabule ilişkin Borçlar Kanununun 6. maddesi vekalet sözleşmesinde de genel olarak uygulanır.

Vekaletin zımni kabulle tamam olmasını öngören BK’nun 387. maddesinden ve bu sözleşmenin muhtevasını iş görmenin kendisinin değil, iş görme borcu altına girilmesinin teşkil etmesi nedeniyle, kural olarak bir geçerlilik şekline tabi değildir.

Bunun bazı istisnaları vardır. Örneğin, taşınmaz mülkiyetinin geçirilmesini amaçlayan sözleşmeler, avukatların dava, takip ve danışma ücretlerine ilişkin sözleşmeler. marka vekili vekaletname ile tayin edilir. Talebin geri çekilmesi veya iptali durumunda ise, vekaletin noter tasdikli olması gerekir. Vekaletin kapsamı sözleşme ile veya işin niteliğine göre belirlenir.

Hukuki işlemlere ilişkin vekalet ayrı ayrı belirtilen bir veya birkaç işlemin yapılması için verilebileceği gibi her türlü işlemlerin veya bir grup işlemlerin yapılmasına izin veren genel bir nitelik de taşıyabilir. Genel vekalet, kural olarak, bir mamelekin idaresi için zorunlu fiilleri yapmaya yetki bahşeder; bundan başka genel vekil yalnız alışagelmiş, olağan tedbirleri almaya yetkilidir; vekilin mutad dışı, olağanüstü işlemlerin yararı ve yapılması imkanı hakkında müvekkilin dikkatini çekmeye ne derece mecbur olduğu, vekalet ilişkisinin güvene dayanan niteliği göz önünde tutularak, iyi niyet kurallarına göre tayin olunur.

Özel temsil yetkisini gerektiren haller: Özel temsil yetkisini gerektiren haller genel vekalet dolayısiyla BK m. 388/II ‘de ve davaya vekalet dolayısiyle de HUMK m. 63’de sayılmış bulunmaktadır. Özel yetkiyi gerektiren hallerde bu yetki açıkça verilmiş olmalıdır; yetkinin zımnen verildiği iddiası kabul edilmemelidir. Vekil özel yetki gerektiren işi yetki almadan yapmış ise müvekkilin sonradan vereceği icazetle bu yetki eksikliğini gidermesi mümkündür.

Vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça; a)Dava açamaz, b)Sulh olamaz,

c)Tahkim edemez, d) Kambiyo taahhüdünde bulunamaz, e)Bağışlayamaz, f) Bir taşınmazı temlik veya bir hak ile takyit edemez.

III. VEKİLİN BORÇLARI

Vekalet sözleşmesi, diğer iş görme sözleşmelerinde olduğu gibi, hatta onlardan daha geniş ölçüde tarafların karşılıklı güvenine dayanır. Vekilin borçlarının çoğu bu güven unsurundan ve onun müvekkilin menfaatine ve iradesine uygun davranma yükümlülüğünden doğar. Vekilin borçları şunlardır: a)Vekilin işi sadakat ve özen ile tamamlama borcu, b) Müvekkilin iradesine, özellikle onun talimatlarına uygun hareket yükümlülüğü, c)Vekilin sır saklama yükümlülüğü, d)İşi kendisi yapmak borcu, e)Hesap verme borcu, f)Vekilin vekaletin ifası için veya ifa dolayısıyla aldıklarını müvekkile verme borcu, g) Dolaylı temsili gerektiren vekalette vekilin müvekkil hesabına kazandığı alacakların kanunen müvekkile temliki ve müvekkilin ayırma hakkı, h)İnançlı işlemlerde inananın korunmasında BK m. 393’den yararlanma olanağı, i)Birlikte vekalet halinde müteselsil sorumluluk ve birlikte hareket zorunluluğu.

IV. MÜVEKKİLİN BORÇLARI

a) Ücret ödeme borcu,

b) Vekil tarafından yapılan masrafları ve verilen avansları ödeme borcu,

c) Vekili müvekkili hesabına giriştiği borçtan kurtarma yükümlülüğü,

d) Müvekkilin vekile avans verme ve karşılık sağlama borcu,

e) Vekil tarafından uğranılan zararın tazmini borcu,

f) Birlikte müvekkillerin müteselsil sorumluluğu.

a) İş görme borcunun ifası,

b) Azil veya istifa haklarının kullanılması,

c) Ölüm ve benzeri sona erme sebepleriyle,

d) Taraflardan birinin ehliyetsizliği,

e) Taraflardan birinin iflası.